From 01e9a4ed968ccd7b897aff35603f2d89b2052bca Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Glenn Morris Date: Wed, 22 Aug 2007 07:37:07 +0000 Subject: [PATCH] Move tutorials from etc/ to etc/tutorials/ --- etc/TUTORIAL.pl | 1248 ----------------------------------------------- 1 file changed, 1248 deletions(-) delete mode 100644 etc/TUTORIAL.pl diff --git a/etc/TUTORIAL.pl b/etc/TUTORIAL.pl deleted file mode 100644 index 352d92b46b4..00000000000 --- a/etc/TUTORIAL.pl +++ /dev/null @@ -1,1248 +0,0 @@ -Krótki samouczek Emacsa. Warunki kopiowania znajduj± sie na koñcu pliku. - -Polecenia Emacsa wymagaj± na ogó³ wci¶niêcia klawisza CONTROL (oznaczanego -czasami Ctrl lub CTL) lub klawisza META (oznaczanego czasami EDIT -albo ALT). Dalej bêdziemy stosowaæ nastêpuj±ce skróty: - -C- oznacza przytrzymanie klawisza CONTROL przy naciskaniu - klawisza . Na przyk³ad C-f bêdzie odpowiada³o - naci¶niêciu f przy wci¶niêtym klawiszu CONTROL. -M- oznacza przytrzymanie klawisza META lub ALT przy naciskaniu - klawisza . Zamiast tego mo¿na nacisn±æ i pu¶ciæ klawisz - ESC, a potem nacisn±æ klawisz . - -Uwaga: aby zakoñczyæ sesjê Emacsa, naci¶nij C-x C-c (kolejno dwa znaki). -Znaki ">>" na lewym marginesie oznaczaj± w dalszej czê¶ci tego samouczka -æwiczenia dla Ciebie. Na przyk³ad: -<> -[Dodatkowe odstêpy zosta³y zrobione w celach dydaktycznych.] ->> Teraz naci¶nij C-v (nastêpny ekran), aby przej¶æ na nastêpny ekran - samouczka (zrób to naciskaj±c jednocze¶nie klawisze CONTROL i v). - Od tego momentu powiniene¶ robiæ to zawsze, gdy dojdziesz - do koñca ekranu. - -Zwróæ uwagê na to, ¿e kilka linii siê powtarza, gdy przechodzisz z -ekranu na nastêpny; ma to zapewniæ wra¿enie ci±g³o¶ci podczas przesuwania -siê w obrêbie pliku. - -Pierwsz± umiejêtno¶ci±, która powiniene¶ opanowaæ, jest sposób -przesuwania siê z miejsca na miejsce. Wiesz ju¿, jak przesuwaæ siê -o jeden ekran do przodu. Aby przesun±æ siê o jeden ekran do ty³u, -wci¶nij kombinacjê klawiszy M-v (to znaczy wci¶nij i przytrzymaj -klawisz META lub Alt i jednocze¶nie naci¶nij v albo naci¶nij kolejno -klawisze v, je¶li nie masz klawisza META lub Alt). - ->> Spróbuj nacisn±æ M-v, a potem C-v, by przesun±æ siê w przód i w ty³ - kilka razy. - - -PODSUMOWANIE ------------- - -Nastêpuj±ce polecenia s³u¿± do przegl±dania tekstu po jednym ekranie: - - C-v Przesuñ siê o jeden ekran do przodu - M-v Przesuñ siê o jeden ekran do ty³u - C-l Wyczy¶æ ekran i wy¶wietl go na nowo, umieszczaj±c - tekst z okolic kursora w ¶rodku ekranu. - (Ta kombinacja to CONTROL-L, a nie CONTROL-1.) - ->> Znajd¼ kursor i zapamiêtaj, jaki tekst jest w jego pobli¿u. - Naci¶nij nastêpnie C-l. - Znajd¼ kursor jeszcze raz i zwróæ uwagê, ¿e znajduje siê on - w pobli¿u tego samego tekstu. - -Mo¿esz tak¿e u¿yæ klawiszy PageUp i PageDn, je¶li s± dostêpne na -Twojej klawiaturze, do przemieszczania siê miêdzy stronami, ale u¿ycie -C-v i M-v jest bardziej efektywne. - -PODSTAWY KIEROWANIA KURSOREM ----------------------------- - -Przesuwanie siê z ekranu na ekran jest u¿yteczne, ale jak przej¶æ do -okre¶lonego miejsca w obrêbie jednego ekranu? - -Mo¿na to zrobiæ na kilka sposobów. Najprostszym jest u¿ycie poleceñ -C-p, C-b, C-f oraz C-n. Ka¿de z nich przesuwa kursor o jeden wiersz -albo kolumnê w okre¶lonym kierunku. Oto schemat, który to obrazuje: - - Poprzednia linia, C-p - (ang. previous line) - : - : - Do ty³u, C-b .... Kursor .... Do przodu, C-f - (ang. back) : (ang. forward) - : - : - Nastêpna linia, C-n - (ang. next line) - ->> Przesuñ kursor na ¶rodek tego schematu za pomoc± C-n lub C-p. - Potem naci¶nij C-l, by zobaczyæ ca³y diagram na ¶rodku ekranu. - -To s± podstawowe polecenia kieruj±ce po³o¿eniem kursora, których -bêdziesz u¿ywa³ bardzo czêsto, warto wiêc je zapamiêtaæ. - ->> Naci¶nij kilka razy C-n, by przesun±æ kursor do tej linii. - ->> Przesuñ siê w g³±b linii za pomoc± C-f, a potem do góry za pomoc± - C-p. Zwróæ uwagê na zachowanie siê C-p, gdy kursor jest w ¶rodku - linii. - -Ka¿da linia tekstu koñczy siê znakiem nowej linii, który oddziela j± -od nastêpnej. Ka¿dy Twój plik powinien siê koñczyæ znakiem nowej -linii (ale Emacs tego nie wymaga). - ->> Spróbuj nacisn±æ C-b na pocz±tku linii. Powinno Ciê to przenie¶æ - na koniec poprzedniej linii. Dzieje siê tak dlatego, ¿e kursor - przechodzi wówczas nad znakiem nowej linii. - -C-f przechodzi nad znakiem nowej linii tak samo jak C-b. - ->> Naci¶nij kilka razy C-b i obserwuj po³o¿enie kursora. - Naciskaj potem C-f, by wróciæ na koniec linii. W koñcu naci¶nij - jeszcze raz C-f, by przej¶æ do nastêpnej linii. - -Gdy przesuwasz kursor poza doln± krawêd¼ ekranu, tekst po³o¿ony -za krawêdzi± przesuwa siê na ekran (ang. scrolling). Dziêki temu -Emacs mo¿e przesun±æ kursor do okre¶lonego miejsca bez umieszczania -go poza ekranem. - ->> Spróbuj przesun±æ kursor poza doln± granicê ekranu za pomoc± C-n - i zobacz, co siê stanie. - -Je¶li przesuwanie siê o jeden znak na raz jest dla Ciebie zbyt wolne, -to spróbuj przesuwaæ siê o s³owa. M-f (Meta-f) przesuwa kursor o s³owo -do przodu, a M-b przesuwa go o s³owo do ty³u. - ->> Naci¶nij kilka razy M-f i M-b. - -Gdy jeste¶ w ¶rodku s³owa, to M-f przesuwa kursor na jego koniec. -Je¶li natomiast jeste¶ w przerwie miedzy s³owami, to M-f przesuwa -kursor na koniec nastêpnego s³owa. M-b zachowuje siê podobnie -dla ruchu do ty³u. - ->> Naci¶nij M-f i M-b kilka razy na przemian z C-f i C-b, tak by¶ - móg³ zauwa¿yæ dzia³anie M-f i M-b naci¶niêtych w ró¿nych miejscach - wewn±trz i miêdzy s³owami. - -Zauwa¿ podobieñstwo miêdzy C-f i C-b oraz M-f i M-b. Bardzo czêsto -kombinacje zawieraj±ce Meta (Alt) oznaczaj± operacje zwi±zane -z jednostkami jêzykowymi (s³owa, zdania, akapity), podczas gdy -kombinacje z klawiszem Control dzia³aj± na jednostkach podstawowych, -niezale¿nych od tego, co edytujesz (znaki, linie, itd.). - -Oto zale¿no¶æ, która stosuje siê do linii i zdañ: C-a i C-e przesuwaj± -kursor na pocz±tek i koniec linii, a M-a i M-e przesuwaj± go na pocz±tek -i koniec zdania. - ->> Naci¶nij kilka razy C-a, a potem kilka razy C-e. - Powtórz to z M-a, a potem z M-e. - -Czy zauwa¿y³e¶, ¿e powtarzanie C-a nic nie zmienia, natomiast powtórne -M-a przesuwa Ciê o jedno zdanie? Chocia¿ nie ma tu pe³nej analogii, -wydaje siê to jednak naturalne. - -Po³o¿enie kursora w tek¶cie jest okre¶lane mianem "punktu". - -Oto podsumowanie prostych poleceñ s³u¿±cych do przesuwania kursora, -w³±cznie z operacjami dotycz±cymi s³ów i zdañ: - - C-f Do przodu o jeden znak - C-b Do ty³u o jeden znak - - M-f Do przodu o s³owo - M-b Do ty³u o s³owo - - C-n Nastêpna linia - C-p Poprzednia linia - - C-a Pocz±tek linii - C-e Koniec linii - - M-a Do ty³u na pocz±tek zdania - M-e Do przodu na koniec zdania - ->> Przeæwicz kilka razy dla wprawy wszystkie powy¿sze polecenia. - Nale¿± one do najczê¶ciej u¿ywanych. - -Dwa inne wa¿ne polecenia przesuwaj±ce kursor to M-< (Meta lub Alt -i znak mniejszo¶ci), które przesuwa kursor na pocz±tek ca³ego tekstu -i M-> (Meta lub Alt i znak wiêkszo¶ci), które przesuwa kursor na koniec -ca³ego tekstu. - -Na wiêkszo¶ci klawiatur "<" jest nad przecinkiem, musisz wiêc u¿yæ -klawisza Shift, by nacisn±æ "<", i podobnie musisz u¿yæ klawisza Shift, -by nacisn±æ M-<. Bez Shift uzyska³by¶ M-przecinek. - ->> Naci¶nij M-<, by przej¶æ na pocz±tek samouczka, a potem kilka razy - u¿yj C-v, by powróciæ do tego miejsca. - ->> Teraz naci¶nij M->, by przej¶æ na koniec samouczka, i wróæ do tego - miejsca za pomoc± kilkakrotnego M-v. - -Je¶li Twoja klawiatura ma klawisze strza³ek, to mo¿esz ich u¿yæ do -przesuwania kursora. Radzimy Ci nauczyæ siê siê kombinacji C-b, C-f, -C-n i C-p z trzech powodów. Po pierwsze, dzia³aj± one na wszystkich -typach terminali. Po drugie, gdy ju¿ zdobêdziesz pewn± praktykê w -pos³ugiwaniu siê Emacsem, to bêdzie Ci szybciej nacisn±æ te kombinacje -ni¿ klawisze strza³ek (poniewa¿ nie wymaga to przenoszenia d³oni z -miejsca, które zajmuj± podczas szybkiego pisania za pomoc± 10 palców). -Po trzecie wreszcie, gdy ju¿ wyrobisz sobie zwyczaj pos³ugiwania siê -tymi poleceniami z klawiszem Control, to ³atwo przyjdzie Ci nauczyæ siê -bardziej zaawansowanych poleceñ przesuwaj±cych kursor. - -Wiêkszo¶æ poleceñ Emacsa akceptuje argument liczbowy; dla wiêkszo¶ci -poleceñ oznacza on liczbê powtórzeñ. Aby okre¶liæ liczbê powtórzeñ -polecenia, powiniene¶ je poprzedziæ naci¶niêciem C-u a potem cyfr. -Je¶li masz na klawiaturze klawisz META (lub EDIT albo ALT), to -alternatywnym sposobem wprowadzenia argumentu liczbowego jest u¿ycie -tego klawisza i wciskanie cyfr argumentu. Radzimy jednak przyswoiæ -sobie metodê z klawiszem C-u, poniewa¿ dzia³a ona na wszystkich -terminalach. - -Na przyk³ad C-u 8 C-f przesuwa kursor do przodu o osiem znaków. - ->> Spróbuj u¿yæ C-n i C-p z argumentem liczbowym, by przesun±æ kursor - do jednej z linii w pobli¿u tego zdania za pomoc± tylko jednego - polecenia. - -Wiêkszo¶æ poleceñ u¿ywa argumentu liczbowego jako liczby powtórzeñ. -Jest kilka poleceñ, które u¿ywaj± go w inny sposób. Do takich wyj±tków -nale¿± C-v i M-v. Je¶li poda siê im argument, to przesuwaj± zawarto¶æ -ekranu w górê lub w dó³ o podan± liczbê linii zamiast o tyle¿ ekranów. -Na przyk³ad C-u 4 C-v przewija ekran o 4 linie. - ->> Spróbuj nacisn±æ C-u 8 C-v. - -To powinno by³o przewin±æ ekran do góry o 8 linii. Je¶li chcia³by¶ -przewin±æ ekran w dó³, to powiniene¶ podaæ argument przed poleceniem M-v. - -Je¶li pracujesz w systemie z okienkowym trybem graficznym, jak X11 -lub MS-Windows, to prawdopodobnie po lewej stronie okna Emacsa znajduje -siê prostok±tny obszar nazywany po angielsku "scrollbar", a po polsku -suwakiem. Za jego pomoc± mo¿esz przewijaæ tekst, u¿ywaj±c do tego myszy. - ->> Spróbuj nacisn±æ ¶rodkowy klawisz myszy u góry pod¶wietlonego - obszaru na suwaku. To powinno przewin±æ tekst do miejsca - okre¶lonego przez wysoko¶æ, na której nacisn±³e¶ klawisz myszy. - ->> Przesuñ mysz do miejsca oddalonego od górnego koñca suwaka o mniej - wiêcej trzy linie i naci¶nij lewy klawisz myszy kilka razy. - - -* GDY EMACS JEST ZABLOKOWANY ----------------------------- - -Je¶li Emacs przestaje odpowiadaæ na Twoje polecenia, to mo¿esz go -bezpiecznie zatrzymaæ, przyciskaj±c C-g. Klawisza C-g mo¿esz te¿ u¿yæ do -przerwania polecenia, które zabiera zbyt wiele czasu. - -Mo¿esz tak¿e u¿yæ C-g do anulowania argumentu liczbowego albo pocz±tku -polecenia, którego nie zamierzasz dokoñczyæ. - ->> Napisz C-u 100 jako argument liczbowy, po czym naci¶nij C-g. - Teraz naci¶nij C-f. Powinno to przesun±æ kursor zaledwie o - jeden znak, poniewa¿ argument liczbowy anulowa³e¶ za pomoc± C-g. - -Za pomoc± klawisza C-g mo¿esz te¿ anulowaæ skutki omy³kowego -wci¶niêcia klawisza . - - -* ZABLOKOWANE POLECENIA ------------------------ - -Pewne polecenia Emacsa s± ,,zablokowane'' -- po to, by pocz±tkuj±cy -u¿ytkownicy nie mogli ich wywo³aæ przez przypadek. - -Je¶li wywo³asz jedno z zablokowanych poleceñ, to Emacs wypisze komunikat -informuj±cy o tym, co to za polecenie, i zapyta Ciê, czy istotnie chcesz -je wywo³aæ. - -Je¶li naprawdê chcesz wywo³aæ to polecenie, to odpowiedz na pytanie, -naciskaj±c spacjê. Je¶li nie chcesz wywo³aæ zablokowanego polecenia, -to na pytanie odpowiedz, naciskaj±c n. - ->> Napisz `C-x C-l' (co jest zablokowanym poleceniem) i odpowiedz n - na zadane pytanie. - - -* OKNA ------- - -Emacs mo¿e mieæ otwartych kilka okien, z których ka¿de wy¶wietla -w³asny tekst. Pojêcie ,,okna'', je¶li chodzi o Emacsa, nie odnosi -siê do osobnego okienka systemu okienkowego, lecz do pojedynczego -panelu wewn±trz okienka systemowego. (Emacs mo¿e te¿ pracowaæ -na kilku oknach systemowych (X-oknach); w terminologii Emacsa -nazywaj± siê one ramkami. Opisane jest to poni¿ej.) - -Na tym etapie lepiej jest siê nie zag³êbiaæ w techniki wykorzystuj±ce -kilka okien. Powiniene¶ jedynie wiedzieæ, w jaki sposób pozbyæ siê -nadmiaru okien, które mog± siê pojawiæ w wyniku wywo³ania Emacsowego -systemu pomocy albo niektórych poleceñ. Robi siê to w prosty sposób: - - C-x 1 Jedno okno (tzn. zlikwiduj wszystkie pozosta³e okna). - -Kombinacja ta to klawisz Control-x, po którym wystêpuje cyfra 1. -Powiêksza ona okno, w którym jest kursor tak, by wype³ni³o ono ekran, -kasuj±c zarazem pozosta³e okna Emacsa. - ->> Przesuñ kursor do tej linii i naci¶nij C-u 0 C-l. - -(C-l, jak pamiêtasz od¶wie¿a zawarto¶æ ekranu. Je¶li temu poleceniu -poda siê argument liczbowy, to bêdzie to oznacza³o ,,od¶wie¿ zawarto¶æ -ekranu i umie¶æ bie¿±ca liniê o tyle linii od góry ekranu''. Tak wiêc, -C-u 0 C-1 oznacza ,,od¶wie¿ ekran, umieszczaj±c bie¿±ca liniê na samej -górze''.) - ->> Naci¶nij Control-x 2 - Zauwa¿, ¿e okno siê kurczy, a jednocze¶nie pojawia siê nowe, - wy¶wietlaj±ce ten sam tekst. - ->> Naci¶nij C-x 1, a nowe okno zniknie. - - -* WSTAWIANIE I USUWANIE ------------------------ - -Je¶li chcesz wstawiæ nowy tekst, to po prostu go napisz. Znaki, które da -siê wy¶wietliæ, takie jak A, 7, *, itd., Emacs traktuje jako tekst i -natychmiast wstawia do dotychczasowego tekstu. Aby wstawiæ znak nowej -linii, trzeba nacisn±æ klawisz (na maszynach do pisania tak -oznacza³o siê znak powrotu karetki). - -Ostatnio napisany znak mo¿esz skasowaæ, naciskaj±c klawisz . -Chodzi tu o klawisz, którego normalnie u¿ywasz do skasowania ostatnio -napisanego znaku. Na wiêkszo¶ci klawiatur wyró¿nia siê on wielko¶ci±, -le¿y nad klawiszem i jest oznaczony napisem "Delete", "Del" -albo "Backspace". - -Je¶li masz na klawiaturze klawisz oznaczony "Backspace", to w³a¶nie on -jest wspomnianym . Oprócz niego mo¿e jeszcze wystêpowaæ -klawisz oznaczony s³owem "Delete", ale to nie on pe³ni rolê . - -Mówi±c bardziej ogólnie, usuwa znak bezpo¶rednio -poprzedzaj±cy bie¿±c± pozycjê kursora. - ->> Sprawd¼ to teraz: wstaw kilka znaków, po czym usuñ je, kilka razy - naciskaj±c . Nie martw siê, ¿e zmieniasz w ten sposób - niniejszy plik, w istocie nie zmieniasz g³ównego pliku samouczka. - Pracujesz teraz na jego kopii. - -Gdy linia tekstu staje siê zbyt d³uga, by zmie¶ciæ siê w jednym -wierszu ekranu, to jest ona ,,kontynuowana'' w wierszu nastêpnym. -Znak ,,backslash'' (`\') (albo - je¶li pracujesz w okienkowym -trybie graficznym - zagiêta strza³ka) umieszczony na prawym marginesie -wskazuje, ¿e dana linia jest kontynuowana w nastêpnym wierszu ekranu. - ->> Wpisuj jaki¶ tekst tak d³ugo, a¿ dojdziesz do prawego marginesu, i - potem nie przestawaj. Zauwa¿ysz, ¿e pojawi siê linia kontynuacji. - ->> U¿yj klawisza , by usun±æ znaki tekstu, tak by linia znowu - mie¶ci³a siê na ekranie; linia kontynuacji zniknie. - -Znak nowej linii mo¿na skasowaæ tak jak ka¿dy inny znak. Usuniêcie znaku -nowej linii miêdzy dwiema liniami spowoduje ich po³±czenie. Je¶li powsta³a -w wyniku tego linia tekstu jest zbyt d³uga, by zmie¶ciæ siê na szeroko¶æ -ekranu, to zostanie wy¶wietlona z lini± kontynuacji. - ->> Przesuñ kursor na pocz±tek linii i naci¶nij . Bie¿±ca - linia zostanie po³±czona z poprzedni±. - ->> Naci¶nij , by z powrotem wstawiæ znak nowej linii, który - skasowa³e¶. - -Jak ju¿ wiesz, wiêkszo¶æ poleceñ Emacsa mo¿na wywo³aæ z parametrem -liczby powtórzeñ; dotyczy to tak¿e znaków tekstu. Argument liczbowy -powoduje wstawienie znaku odpowiadaj±c± mu liczbê razy. - ->> Wypróbuj to teraz -- naci¶nij C-u 8 *, a uzyskasz ********. - -Nauczy³e¶ siê ju¿ wiêkszej czê¶ci podstawowych sposobów pisania oraz -poprawiania b³êdów. W Emacsie mo¿esz usuwaæ równie¿ ca³e s³owa lub -linie. Oto podsumowanie operacji usuwania znaków: - - usuñ znak bezpo¶rednio przed kursorem - C-d usuñ znak bezpo¶rednio za kursorem - - M- wytnij s³owo bezpo¶rednio przed kursorem - M-d wytnij s³owo bezpo¶rednio za kursorem - - C-k wytnij zawarto¶æ linii od kursora do jej koñca - M-k wytnij wszystkie znaki od kursora do koñca zdania - -Warto zauwa¿yæ, ¿e stosunek i C-d do M- i M-d -rozszerza analogiê wystêpuj±c± w zestawieniu C-f i M-f ( tak -naprawdê nie jest znakiem steruj±cym, ale nie jest to tutaj -istotne). C-k i M-k s± podobne do C-e i M-e w tym sensie, ¿e linie s± -odpowiednikami zdañ. - - -Oto metoda wycinania czê¶ci tekstu. Umie¶æ kursor na pocz±tku fragmentu, -który chcesz wyci±æ, i naci¶nij C-@ lub C-SPC (SPC-spacja). Teraz przejd¼ -na drugi koniec wybranego fragmentu i naci¶nij C-w. To wytnie ca³y tekst -zawarty miêdzy punktami pocz±tkowym i koñcowym. - ->> Przesuñ kursor na literê O na pocz±tku poprzedniego paragrafu. - ->> Naci¶nij C-SPC. Emacs wy¶wietli "Mark set" (znacznik ustawiony) - na dole ekranu. - ->> Przesuñ kursor do litery o w s³owie ,,kursor'' w drugim zdaniu. - ->> Naci¶nij C-w. Ta komenda wytnie ca³y fragment zaczynaj±cy siê od O, - a koñcz±cy tu¿ przed o. - -Gdy usuwasz wiêcej ni¿ jeden znak naraz, Emacs zachowuje usuniêty -tekst po to, by móg³ go z powrotem gdzie¶ wstawiæ. Wstawianie -usuniêtego tekstu nazywa siê ,,wklejaniem''. Usuniêty tekst -mo¿esz wkleiæ zarówno w to samo miejsce, z którego zosta³ usuniêty, -b±d¼ te¿ w inne miejsca. Ten sam tekst mo¿esz wkleiæ wielokrotnie, -w celu uzyskania wielu kopii. Poleceniem wklejenia tekstu jest C-y. - -Zauwa¿ ró¿nicê miêdzy ,,wycinaniem'' i ,,usuwaniem'', polegaj±c± na tym, -¿e rzeczy wyciête mo¿na na nowo wklejaæ, usuniêtych natomiast wklejaæ nie -mo¿na. Na ogó³ polecenia Emacsa, które kasuj± du¿o tekstu, zachowuj± go, -podczas gdy polecenia, które po prostu kasuj± jeden znak albo puste -linie lub odstêpy, skasowanego tekstu nie zachowuj±. - ->> Przesuñ kursor na pocz±tek linii, która nie jest pusta. Naci¶nij - C-k, by wyci±æ tekst z tej linii. - ->> Naci¶nij C-k jeszcze raz. Zauwa¿, ¿e wycina to znak nowej linii, - który znajduje siê za ta lini±. - -Zwróæ uwagê, ¿e pojedyncze C-k wycina zawarto¶æ linii, a powtórne C-k -wycina sam± liniê, tak ¿e pozosta³e linie przesuwaj± siê do góry. C-k -traktuje argument liczbowy w sposób specjalny: wycina ono tyle linii, -ile wynosi warto¶æ argumentu, ORAZ ich zawarto¶æ. To nie jest jedynie -powtórzenie kilka razy C-k. C-u 2 C-k wycina dwie linie wraz z ich -znakami nowej linii; dwukrotne naci¶niecie C-k nie zrobi³oby tego. - -By odzyskaæ ostatnio wyciêty tekst i wstawiæ go w miejsce kursora, -naci¶nij C-y. - ->> Twoja kolej. Naci¶nij C-y, by z powrotem wstawiæ tekst. - -Zwróæ uwagê, ¿e je¶li naci¶niesz C-k kilka razy z rzêdu, to ca³y wyciêty -tekst zostanie zachowywany w jednym kawa³ku, tak ¿e pojedyncze C-y wklei -wszystkie linie. - ->> Naci¶nij C-k kilka razy. - -A by odzyskaæ ten wyciêty tekst... - ->> ...naci¶nij C-y. Przesuñ potem kursor o kilka linii w dó³ i - naci¶nij C-y jeszcze raz. Widzisz, ¿e wstawia to ten sam tekst. - -Co zrobiæ, je¶li chcesz wstawiæ tekst, który wcze¶niej wyci±³e¶, -a potem wycinasz co¶ innego? C-y wstawia tekst ostatnio wyciêty. -Poprzedni fragment nie jest jednak stracony. Mo¿esz do niego wróciæ, -u¿ywaj±c polecenia M-y. Naciskaj±c C-y, wstawiasz tekst ostatnio -wyciêty, a naciskaj±c M-y, zastêpujesz ten tekst wyciêtym uprzednio. -Dalsze naciskanie M-y przywo³uje coraz wcze¶niejsze fragmenty tekstu. -Gdy dojdziesz do tekstu, którego szuka³e¶, po prostu kontynuuj edycjê -tekstu, pozostawiaj±c wklejony tekst tam, gdzie siê znajduje. - -Naciskaj±c M-y wystarczaj±co wiele razy, dojdziesz do punktu, -z którego wystartowa³e¶ (czyli tekstu wyciêtego ostatnio). - ->> Wytnij jak±¶ liniê, zmieñ pozycjê kursora i wytnij inn±. Naci¶nij - potem C-y, by wstawiæ drug± z wyciêtych linii. Potem naci¶nij M-y - i linia ta zostanie zast±piona przez t± pierwsz±. Naci¶nij M-y - jeszcze kilka razy, by zobaczyæ, co siê dzieje. Powtarzaj to a¿ - do ponownego pojawienia siê drugiej z linii. Mo¿esz te¿ wypróbowaæ, - co siê stanie, gdy polecenie M-y poprzedzisz argumentem dodatnim - albo ujemnym. - - -* COFNIJ --------- - -Je¶li wprowadzisz zmiany do tekstu, a potem dojdziesz do wniosku, ¿e -to by³a pomy³ka, to mo¿esz cofn±æ zmiany, wydaj±c polecenie ,,cofnij'' -(ang. undo), C-x u. - -C-x u cofa zmiany wprowadzone przez jedno polecenie; je¶li powtórzysz -C-x u kilka razy z rzêdu, to ka¿de powtórzenie cofa kolejne polecenie. - -Od tej regu³y s± dwa wyj±tki: polecenia, które nie zmieniaj± tekstu nie -licz± siê jako polecenia, które mo¿na wycofaæ (dotyczy to zarówno -przesuniêæ kursora, jak i przewijania tekstu), oraz znaki wstawiane do -tekstu (np. litery) ³±czone s± w grupy do 20. (Redukuje to liczbê -naci¶niêæ C-x u, które musia³by¶ wykonaæ, by wycofaæ siê z niechcianych -zmian.) - ->> Wytnij tê liniê za pomoc± C-k, a potem naci¶nij C-x u; linia - powinna siê pojawiæ ponownie. - -C-_ jest innym sposobem wywo³ania polecenia "cofnij"; dzia³a to -dok³adnie tak samo jak C-x u, jest jednak ³atwiejsze do naci¶niêcia -kilka razy z rzêdu. Wad± kombinacji C-_ jest to, ¿e nie jest oczywiste -w jaki sposób j± uzyskaæ na niektórych klawiaturach. To w³a¶nie dlatego -dostêpna jest te¿ kombinacja C-x u. Na niektórych terminalach mo¿esz -nacisn±æ C-_ poprzez przytrzymanie Ctrl i naci¶niêcie /. - -Argument liczbowy podany przed C-_ lub C-x u okre¶la liczbê powtórzeñ -tego polecenia. - - -* PLIKI -------- - -Aby edytowany przez Ciebie tekst zosta³ na trwa³e zachowany, musisz -umie¶ciæ go w pliku. Je¶li tego nie zrobisz, to tekst zniknie, gdy -zamkniêty zostanie Emacs, za pomoc± którego go edytowa³e¶. Aby zachowaæ -tekst w pliku, najpierw musisz ten plik ,,znale¼æ'', i to zanim -zaczniesz wprowadzaæ tekst. Czynno¶æ znajdowania pliku (ang. "file -finding") bywa te¿ nazywana ,,odwiedzaniem pliku'' (ang. "file -visiting"). - -Odwiedzanie pliku w Emacsie powoduje wy¶wietlenie jego zawarto¶ci. -Bardzo czêsto jest to pocz±tek edycji pliku. Jednak¿e zmiany, które -wprowadzasz do pliku, nie s± w nim utrwalone, zanim go nie ,,zachowasz'' -(ang. save). Ma to zapobiec pozostawieniu w systemie pliku, który zosta³ -zmieniony tylko w po³owie, a tego chcesz unikn±æ. Gdy zachowujesz -zmieniony plik, Emacs zostawia orygina³ (pod inna nazw±) na wypadek, -gdyby¶ doszed³ do wniosku, ¿e wprowadzone zmiany by³y b³êdne. - -Je¶li popatrzysz na dó³ ekranu, to zauwa¿ysz liniê, która zaczyna siê -i koñczy my¶lnikami, a zawiera tekst ,,TUTORIAL''. W tej -czê¶ci ekranu zawsze mo¿esz znale¼æ nazwê pliku, który w³a¶nie -odwiedzasz. W tej chwili odwiedzasz plik o nazwie TUTORIAL, który -jest Twoj± w³asn± kopi± samouczka Emacsa. Obojêtnie, który plik -odwiedzisz, w³a¶nie w tym miejscu pojawi siê jego nazwa. - -Polecenia s³u¿±ce do odwiedzania i zachowywania plików ró¿ni± siê -od innych poleceñ, które ju¿ pozna³e¶, tym, ¿e sk³adaj± siê z dwóch -znaków. Obydwa zaczynaj± siê od znaku Control-x. Jest mnóstwo -poleceñ, które zaczynaj± siê od tego w³a¶nie znaku; wiele z nich -dotyczy plików, buforów oraz rzeczy z nimi zwi±zanych. Polecenia -te maj± d³ugo¶æ dwóch, trzech lub czterech znaków. - -Kolejn± nowo¶ci± odno¶nie polecenia odwiedzania pliku jest to, ¿e -musisz mu podaæ nazwê pliku, który chcesz znale¼æ. Mówimy o tym, ¿e -polecenie ,,czyta argument z terminala'' (w tym wypadku argument jest -nazw± pliku). Po wpisaniu polecenia - - C-x C-f znajd¼ plik (ang. find a file) - -Emacs poprosi Ciê o wpisanie nazwy pliku. Pojawia siê ona w dolnej linii -ekranu. Gdy ta linia jest u¿ywana do wprowadzania tego typu danych, -nazywa siê j± ,,minibuforem'' (ang. "minibuffer"). Do edycji nazwy pliku -w minibuforze mo¿esz u¿ywaæ zwyk³ych poleceñ Emacsa. - -Wprowadzanie nazwy pliku (lub jakichkolwiek innych danych w -minibuforze) mo¿na anulowaæ klawiszem C-g. - ->> Naci¶nij C-x C-f, po czym naci¶nij C-g. Na skutek tego zniknie - minibufor oraz przerwane zostanie wykonanie polecenia C-x C-f, które - tego minibufora u¿ywa³o. W rezultacie nie odwiedzisz ¿adnego pliku. - -Gdy skoñczysz wpisywaæ nazwê pliku, naci¶nij . Wówczas -polecenie C-x C-f zabierze siê do roboty i znajdzie plik, który -wybra³e¶. Z chwil± zakoñczenia wykonywania polecenia C-x C-f -zniknie te¿ minibufor. - -Zawarto¶æ znalezionego pliku po chwili pojawia siê na ekranie -i mo¿esz j± edytowaæ. Gdy chcesz zachowaæ zmiany, by je utrwaliæ, -wydaj polecenie - - C-x C-s zachowaj plik (ang. save). - -Kopiuje to tekst z Emacsa do pliku. Za pierwszym razem, gdy to -robisz, Emacs zmienia nazwê oryginalnego pliku, dodaj±c na -koñcu jego nazwy znak ~. W ten sposób powstaje zapasowa kopia -oryginalnego pliku. - -Gdy zachowywanie pliku siê koñczy, Emacs wypisuje jego nazwê u do³u -ekranu. Pliki powiniene¶ zachowywaæ stosunkowo czêsto, aby nie straciæ -za du¿o w wypadku za³amania systemu. - ->> Naci¶nij C-x C-s, by zachowaæ dla siebie kopiê samouczka. Emacs - powinien wypisaæ "Wrote ...TUTORIAL" na dole ekranu. - -UWAGA: W niektórych systemach naci¶niêcie C-x C-s zamra¿a ekran i w -rezultacie Emacs nie mo¿e pokazywaæ tekstu. Oznacza to, ¿e sk³adowa -systemu operacyjnego, zwana kontrol± przep³ywu (ang. flow control), -przechwyci³a znak C-s i nie pozwoli³a mu dotrzeæ do Emacsa. By odzyskaæ -kontrolê nad ekranem, naci¶nij C-q. Dodatkowej pomocy poszukaj w -rozdziale "Spontaneous Entry to Incremental Search" w podrêczniku -Emacsa. - -Odwiedziæ w celu edycji lub odczytu mo¿esz plik istniej±cy ju¿ w -systemie. Mo¿esz te¿ odwiedziæ plik, którego jeszcze nie ma w systemie i -w³a¶nie w taki sposób tworzy siê w Emacsie nowe pliki. Gdy poleceniem -C-x C-f odwiedzisz plik o nazwie nieistniej±cej w systemie, wówczas -Emacs wy¶wietli puste miejsce, do którego bêdziesz móg³ zacz±æ wpisywaæ -tekst. Gdy za¿±dasz zachowania wpisanego tekstu, Emacs utworzy w -systemie plik z tym tekstem. Od tego momentu mo¿esz uwa¿aæ, ¿e edytujesz -plik ju¿ istniej±cy. - - -* BUFORY --------- - -Je¶li za pomoc± C-x C-f odwiedzisz inny plik, to plik odwiedzony -poprzednio pozostanie w Emacsie. Mo¿esz siê na niego prze³±czyæ, -odwiedzaj±c go jeszcze raz za pomoc± C-x C-f. W ten sposób mo¿esz -mieæ w Emacsie odwiedzonych jednocze¶nie wiele plików. - ->> Utwórz plik o nazwie "foo" za pomoc± C-x C-f foo . - Wpisz w niego jaki¶ tekst i zachowaj "foo" za pomoc± C-x C-s. - W koñcu napisz C-x C-f TUTORIAL , by wróciæ do samouczka. - -Emacs przechowuje tekst ka¿dego pliku w obiekcie, zwanym ,,buforem''. -Odwiedzenie pliku powoduje utworzenie nowego bufora wewn±trz Emacsa. By -zobaczyæ listê buforów, które istniej± w Twoim Emacsie, naci¶nij - - C-x C-b lista buforów (ang. list buffers). - ->> Naci¶nij C-x C-b. - -Zwróæ uwagê, ¿e ka¿dy bufor ma w³asn± nazwê, mo¿e te¿ mieæ skojarzon± z -nim nazwê pliku, który odwiedza. KA¯DY tekst, który ogl±dasz w Emacsie, -jest zawsze czê¶ci± jednego z buforów. - ->> Naci¶nij C-x 1 by pozbyæ siê listy buforów. - -Je¶li masz kilka buforów to tylko jeden z nich jest aktualny, ten -który w³a¶nie edytujesz. Je¶li chcesz edytowaæ inny bufer musisz siê -do niego "prze³±czyæ" (ang. switch). Je¶li chcesz prze³±czyæ siê do -bufora, który odwiedza jaki¶ plik, mo¿esz to zrobiæ poprzez ponowne -odwiedzenie pliku za pomoc± C-x C-f. Ale istnieje tak¿e ³atwiejszy -sposób: u¿yj C-x b. U¿ywaj±c tej komendy musisz podaæ nazwê bufora, do -którego zamierzasz siê prze³±czyæ. - ->> Naci¶nij C-x b foo by wróciæ do bufora "foo", który - przechowuje tekst pliku "foo". Nastêpnie naci¶nij C-x b TUTORIAL - by wróciæ do samouczka. - -Zwykle nazwa bufora odpowiada nazwie pliku (bez ¶cie¿ki), choæ czasami -zdarza siê inaczej. Lista buforów, któr± tworzysz za pomoc± C-x C-b -pokazuje nazwy wszystkich buforów. - -KA¯DY tekst, który pojawia siê w oknie Emacsa jest czê¶ci± jakiego¶ -bufora. Niektóre bufory nie odpowiadaj± ¿adnemu odwiedzanemu -plikowi. Na przyk³ad bufor "*Buffer List*" nie odwiedza ¿adnego pliku; -zawiera on listê buforów, utworzon± w reakcji na naci¶niêcie przez -Ciebie C-x C-b. Bufor "*Messages*" tak¿e nie odwiedza ¿adnego pliku; -zawiera komunikaty, które pojawia³y siê podczas Twojej sesji z -Emacsem. - ->> Naci¶nij C-x b *Messages* by obejrzeæ bufor zawieraj±cy - komunikaty. Nastêpnie naci¶nij C-x b TUTORIAL by wróciæ do - samouczka. - -Je¶li zmieniasz tekst w jakim¶ pliku, a potem odwiedzisz inny plik, to -zawarto¶æ tego pierwszego NIE jest automatycznie zachowywana. Zmiany, -które wprowadzi³e¶, pozostaj± w Emacsie, w buforze tego¿ pliku. -Tworzenie czy edytowanie innego bufora nie ma ¿adnego wp³ywu na -pozosta³e. Jest to bardzo przydatne, ale te¿ oznacza, ¿e potrzebny jest -Ci wygodny sposób zachowywania zawarto¶ci buforów. Niewygodne na -przyk³ad by³oby, aby zawsze w celu zachowania bufora trzeba by³o do -niego przechodziæ za pomoc± C-x C-f i dopiero potem wywo³ywaæ C-x C-s. -Dlatego istnieje polecenie: - - C-x s Zachowaj bufory (ang. save some buffers) - -W reakcji na polecenie C-x s Emacs dla ka¿dego z buforów, w którym -wystêpuj± nie zachowane do tej pory zmiany, zadaje pytanie, czy go -w tej chwili zachowaæ. - ->> Wstaw jak±¶ liniê tekstu, a potem naci¶nij C-x s. - Powiniene¶ zostaæ zapytany o to, czy chcesz zachowaæ bufor - TUTORIAL. Odpowiedz na to pytanie twierdz±co, naciskaj±c y. - - -* ROZSZERZANIE ZESTAWU POLECEÑ ------------------------------- - -Poleceñ Emacsa jest znacznie, znacznie wiêcej, ni¿ mo¿na by skojarzyæ -z klawiszami klawiatury, uwzglêdniaj±c nawet kombinacje z META lub Ctrl. -Emacs radzi sobie z tym problemem, udostêpniaj±c polecenia X (ang. -eXtend). Istniej± dwa rodzaje tych poleceñ: - - C-x Rozszerzenie o znak. Nastêpuje po nim jeden znak. - M-x Rozszerzenie o nazwane polecenie. Nastêpuje po nim - pe³na, niekiedy d³uga nazwa polecenia. - -Polecenia te s± u¿yteczne, ale u¿ywa siê ich nie tak czêsto, jak tych, -których ju¿ siê nauczy³e¶. Mia³e¶ ju¿ okazjê poznaæ dwa z nich: C-x C-f, -s³u¿±ce do odwiedzania plików, oraz C-x C-s do ich zachowywania. Innym -przyk³adem mo¿e byæ polecenie C-x C-c, które koñczy sesjê Emacsa. (Nie -martw siê, ¿e w ten sposób stracisz zmiany, które wprowadzi³e¶ do -tekstów; przed zamkniêciem sesji Emacs proponuje Ci zachowania -ka¿dego ze zmodyfikowanych plików.) - -C-z jest poleceniem, które wychodzi z Emacsa *na chwilê*, tak by¶ móg³ -wróciæ do niej wróciæ po jakim¶ czasie. - -W systemach, w których jest to mo¿liwe, C-z zawiesza proces Emacsa; -powoduje to powrót do pow³oki (ang. shell), ale nie niszczy Emacsa. -W najpopularniejszych pow³okach mo¿esz wróciæ do Emacsa za pomoc± -polecenia `fg' lub `%emacs'. - -W systemach, w których nie ma zawieszania procesów, C-z tworzy proces -podpow³oki (ang. "subshell"), który dzia³a pod Emacsem i daje Ci szansê -uruchamiania innych programów oraz powrotu do Emacsa po ich skoñczeniu; w -systemach tych C-z w istocie nie powoduje wyj¶cia z Emacsa i wówczas -normalnym poleceniem powrotu do Emacsa jest wyj¶cie z podpow³oki za -pomoc± polecenia "exit". - -Polecenia C-x C-c powiniene¶ u¿ywaæ, gdy masz zamiar siê wylogowaæ. -Zalecane jest tak¿e wychodzenie z Emacsa wystartowanego na przyk³ad przez -programy obs³uguj±ce pocztê elektroniczn± lub innego rodzaju narzêdzia, -poniewa¿ mog± one nie wiedzieæ, jak sobie poradziæ z zawieszeniem -Emacsa. Jednak¿e w zwyk³ych okoliczno¶ciach, je¶li nie musisz -wylogowywaæ siê z systemu, korzystniej jest zawiesiæ Emacsa za pomoc± -C-z, ni¿ z niego wyj¶æ. - -Istnieje wiele poleceñ zaczynaj±cych siê od C-x. Oto lista tych, -których ju¿ siê nauczy³e¶: - - C-x C-f odwied¼ plik - C-x C-s zachowaj plik - C-x C-b wy¶wietl listê buforów - C-x C-c wyjd¼ z Emacsa - C-x u cofnij - -Poleceñ podawanych za pomoc± nazwy u¿ywa siê jeszcze rzadziej lub u¿ywa -siê tylko w niektórych trybach. Przyk³adem mo¿e byæ polecenie -replace-string, które zastêpuje jeden ³añcuch innym w ca³ym tek¶cie. Gdy -naciskasz M-x, Emacs czeka na dalszy ci±g polecenia, wy¶wietlaj±c na -dole ekranu (w minibuforze) napis "M-x". Powiniene¶ tam wpisaæ nazwê -polecenia, w tym wypadku replace-string. Wystarczy przy tym, ¿e napisz -jedynie repl s; Emacs dokoñczy nazwê automatycznie. Wprowadzanie -nazwy zakoñcz naci¶niêciem klawisza . - -Polecenie replace-string wymaga dwóch argumentów: ³añcucha, który ma -zostaæ zast±piony, i ³añcucha, który ma zostaæ wstawiony w miejsce tego¿. -Wpisywanie ka¿dego z tych ³añcuchów trzeba zakoñczyæ przyci¶niêciem -klawisza . - ->> Przesuñ kursor do czystej linii, dwie linie poni¿ej tej. - Naci¶nij M-x repl szmienizmodyfikuje. - - Zwróæ uwagê, jak ta linia siê zmieni³a: zast±pi³e¶ s³owem - ,,zmodyfikuje'' ka¿de wyst±pienie s³owa z-m-i-e-n-i poni¿ej pocz±tkowej - pozycji kursora. - - -* AUTOMATYCZNE ZACHOWYWANIE ---------------------------- - -Je¶li zmian wprowadzonych do pliku nie zachowasz, to mo¿esz je straciæ w -wypadku, gdy Twój komputer przestanie dzia³aæ. By Ciê przed tym -uchroniæ, Emacs okresowo zachowuje wprowadzone zmiany w specjalnym -pliku, który ma znak # na pocz±tku i na koñcu swojej nazwy. Przyjmijmy -na przyk³ad, ¿e Twój plik nazywa siê "hello.c". Odpowiadaj±cy mu plik -zachowywany automatycznie bêdzie nosi³ nazwê "#hello.c#". Gdy -zachowasz plik w zwyk³y sposób, Emacs skasuje plik -zachowany automatycznie. - -Je¶li Twój komputer przestanie dzia³aæ, mo¿esz odzyskaæ Twoje dane z -pliku automatycznie zachowanego przez zwyk³e odwiedzenie tego pliku, -który edytowa³e¶ (a nie pliku automatycznie zachowanego!) i napisanie -M-x recover file. Gdy Emacs zapyta o potwierdzenie, to -dane zachowane automatycznie odzyskasz, je¶li odpowiesz yes. - - -* OBSZAR ECHA -------------- - -Je¶li polecenia dla Emacsa wpisujesz dostatecznie wolno, bêd± one -pokazywane w specjalnym obszarze na dole ekranu, zwanym obszarem echa -(ang. echo area). Obszar echa zawiera ostatni± doln± liniê ekranu. - - -* LINIA STANU -------------- - -Linia, która znajduje siê bezpo¶rednio nad obszarem echa, zwana jest -lini± trybu (ang. modeline). Pokazuje ona tekst podobny do -nastêpuj±cego: - ---:** TUTORIAL (Fundamental)--L670--58%---------------- - -Linia ta podaje u¿yteczne informacje o stanie Emacsa i tekstu, który -edytujesz. - -Wiesz ju¿, jakie jest znaczenie nazwy: oznacza ona plik, -który odwiedzi³e¶. --NN%-- informuje o bie¿±cej pozycji wewn±trz -tekstu; oznacza to, ¿e NN procent tekstu znajduje siê ponad górnym -brzegiem ekranu. Je¶li pocz±tek pliku znajduje siê na pocz±tku -ekranu, to zamiast liczby --00%-- zobaczysz w tym miejscu --Top--. -Podobnie dla koñca tekstu pojawi siê tam napis --Bot-- (ang. bottom). -Je¶li wy¶wietlasz tekst na tyle krótki, ¿e mie¶ci siê w -ca³o¶ci na ekranie, to linia trybu bêdzie zawiera³a napis --All--. - -Litera L, po której wystêpuj± cyfry, tak¿e opisuje Twoj± bie¿±c± -pozycjê: cyfry oznaczaj± numer linii, na której obecnie ustawiony jest -kursor. - -Gwiazdki blisko pocz±tku linii trybu oznaczaj±, ¿e wprowadzi³e¶ do -tekstu jakie¶ zmiany. Tu¿ po odwiedzeniu, a tak¿e po zachowaniu pliku -nie bêdzie w tym miejscu gwiazdek, lecz my¶lniki. - -Wewn±trz nawiasów znajdziesz informacje na temat trybu edycji, w -którym w³a¶nie jest Emacs. Domy¶lnym trybem edycji nazywa siê -podstawowym (ang. fundamental); jest to tryb u¿ywanym w³a¶nie w -tej chwili. Jest to przyk³ad ,,trybu g³ównego'' (ang. major mode). - -Emacs mo¿e dzia³aæ w wielu trybach g³ównych. Zosta³y one zaprojektowane, -aby u³atwiæ edycjê napisów w rozmaitych jêzykach programowania, takich -jak tryb Lisp czy C, oraz rodzajach tekstów, jak tryb tekstowy. W danej -chwili mo¿e byæ aktywny tylko jeden g³ówny tryb pracy i to jego nazwa -jest wy¶wietlana w linii trybu w miejscu, w którym teraz jest -"Fundamental". - -Ka¿dy z g³ównych trybów edycyjnych mo¿e zmieniæ zachowanie niektórych -poleceñ. Na przyk³ad w Emacsie istniej± polecenia s³u¿±ce do tworzenia -komentarzy w programach. Skoro ka¿dy jêzyk programowania sam okre¶la, -jak powinien wygl±daæ komentarz, to ka¿dy z g³ównych trybów edycyjnych -musi wstawiaæ komentarze w odpowiedni sposób. Trybowi edycyjnemu -odpowiada nazwa polecenia, które mo¿esz wykonaæ, by prze³±czyæ siê w ten -tryb lub go wy³±czyæ. Przyk³adem mo¿e byæ M-x fundamental-mode, które -jest poleceniem prze³±czaj±cym tryb podstawowy. - -Je¶li zamierzasz edytowaæ tekst w jêzyku angielskim, taki jak na -przyk³ad oryginalna wersja tego samouczka, to prawdopodobnie -powiniene¶ u¿yæ trybu tekstowego (ang. text mode). - ->> Napisz M-x text-mode. - -Nie musisz siê martwiæ, bo ¿adne z poleceñ, które do tej pory pozna³e¶, -nie zmienia Emacsa w powa¿ny sposób. Mo¿esz jednak zauwa¿yæ, ¿e teraz -M-f i M-b traktuj± apostrofy jako czê¶ci s³ów. Poprzednio, w trybie -podstawowym, polecenia te traktowa³y apostrofy jako separatory s³ów. - -G³ówne tryby edycji wprowadzaj± zwykle subtelne zmiany, takie jak -opisana powy¿ej; wiêkszo¶æ poleceñ nadal robi ,,to samo'', chocia¿ -byæ mo¿e w troszeczkê inny sposób. - -By zobaczyæ dokumentacjê na temat bie¿±cego g³ównego trybu edycji, -naci¶nij C-h m. - ->> Naci¶nij C-u C-v raz lub wiêcej razy, tak by ta linia znalaz³a siê - blisko góry ekranu. - ->> Naci¶nij C-h m, by odczytaæ dokumentacjê na temat tego, czym tryb - tekstowy ró¿ni siê od trybu podstawowego. - ->> Naci¶nij q, by usun±æ dokumentacjê trybu z ekranu. - -G³ówne tryby edycji nazywaj± siê w³a¶nie ,,g³ównymi'', gdy¿ wystêpuj± -tak¿e ,,podrzêdne'' tryby edycji (ang. minor modes). Podrzêdne tryby -edycji nie s± alternatyw± dla trybów g³ównych, lecz jedynie ich -niewielk± modyfikacj±. Ka¿dy podrzêdny tryb edycji mo¿na w³±czyæ lub -wy³±czyæ niezale¿nie od pozosta³ych trybów podrzêdnych, a tak¿e -niezale¿nie od trybu g³ównego. Mo¿esz wiec u¿ywaæ jednego, -kombinacji dowolnych, albo nie u¿ywaæ ¿adnego trybu podrzêdnego. - -Jednym z podrzêdnych trybów edycji, który jest bardzo u¿yteczny, -szczególnie do edycji tekstu angielskiego lub polskiego, jest tryb -automatycznego wype³niania (ang. auto fill mode). Je¶li jest on -w³±czony, to Emacs ³amie linie pomiêdzy s³owami automatycznie, gdy -podczas wstawiania tekstu linia robi siê za szeroka. - -Tryb automatycznego wstawiania w³±cza siê na przyk³ad poleceniem M-x -auto-fill-mode. Powtórzenie tego polecenie powoduje wy³±czenie -trybu, ponowne powtórzenie --- jego w³±czenie, i tak dalej. Mówimy, ¿e -polecenie ,,prze³±cza tryb''. - ->> Napisz M-x auto-fill-mode. Wstaw potem wiele napisów - ,,asdf '' tak d³ugo, a¿ zobaczysz, ¿e linia podzieli na dwie. - Miêdzy literami musisz wstawiaæ spacje, poniewa¿ tryb - automatycznego wype³niania ³amie linie tylko tam, gdzie s± spacje. - -Margines jest zazwyczaj ustawiony na 70 znaków, ale mo¿esz to zmieniæ -poleceniem C-x f. Powiniene¶ poleceniu podaæ argument liczbowy -mówi±cy, w której kolumnie ma zostaæ ustawiony margines. - ->> Wywo³aj C-x f z argumentem równym 20. (C-u 2 0 C-x f). - Napisz potem jaki¶ tekst i zauwa¿, ¿e Emacs wype³nia linie do - d³ugo¶ci co najwy¿ej 20 znaków. Ustaw margines z powrotem na - 70 znaków, wywo³uj±c jeszcze raz C-x f z odpowiednim argumentem. - -Je¶li zmieniasz tekst wewn±trz akapitu, to tryb automatycznego -wype³niania sam z siebie nie wyrówna marginesu. Mo¿esz go wyrównaæ -samodzielnie, wydaj±c polecenie M-q (Meta-q) (kursor powinien siê -wówczas znajdowaæ wewn±trz akapitu). - ->> Przesuñ kursor do poprzedniego akapitu i naci¶nij M-q. - - -* SZUKANIE ----------- - -Emacs potrafi szukaæ ³añcuchów (zwartych ci±gów znaków lub s³ów) -zarówno wstecz jak i do przodu. Szukanie ³añcucha jest poleceniem, -które przesuwa kursor --- do nastêpnego miejsca, w którym dany -³añcuch wystêpuje. - -Polecenie Emacsa "search" ró¿ni siê od podobnych poleceñ w innych -edytorach tym, ¿e jest przyrostowe. Znaczy to, ¿e szukanie odbywa -siê w trakcie, gdy wpisujesz kolejne znaki ³añcucha, który ma zostaæ -znaleziony. - -Poleceniami rozpoczynaj±cymi szukanie s±: C-s dla szukania w przód -oraz C-r dla szukania wstecz. POCZEKAJ PROSZÊ! Nie próbuj ich w tej -chwili. - -Gdy naci¶niesz C-s, zauwa¿ysz, ¿e w obszarze echa pojawi siê -tekst "I-search". Jest to informacja, ¿e Emacs znajduje siê w trybie -"incremental search" i czeka, by¶ napisa³ tekst, który ma znale¼æ. -Naci¶niêcie koñczy proces szukania. - ->> Rozpocznij teraz szukanie, naciskaj±c C-s. POWOLI, litera po - literze, napisz s³owo kursor, zatrzymuj±c siê po ka¿dym znaku - i obserwuj±c, gdzie zatrzymuje siê kursor. Gdy naci¶niesz drugie - r, bêdzie mo¿na powiedzieæ, ¿e szuka³e¶ s³owa kursor - jednokrotnie. Naci¶nij jeszcze raz C-s, by znale¼æ nastêpne - wyst±pienie s³owa kursor. Naci¶nij teraz cztery razy - i zobacz, co siê dzieje z kursorem. Naci¶nij , by skoñczyæ - szukanie. - -Widzia³e¶, co siê dzia³o? Podczas szukania przyrostowego Emacs próbuje -przej¶æ do miejsca wyst±pienia ³añcucha, który wpisa³e¶ do tej pory, -i pod¶wietla go dla Twojej wygody. By znale¼æ nastêpne wyst±pienie -s³owa kursor, po prostu jeszcze raz naci¶nij C-s. Je¶li takiego -wyst±pienia nie ma, to Emacs zapiszczy i napisze, ¿e szukanie -,,skoñczy³o siê pora¿k±''. - -Kombinacja C-g przerywa proces szukania, podobnie jak to czyni -z innymi poleceniami. - -UWAGA: W niektórych systemach naci¶niecie C-s zamra¿a ekran i w -rezultacie Emacs nie mo¿e pokazywaæ tekstu. Oznacza to, ¿e sk³adowa -systemu operacyjnego, zwana kontrol± przep³ywu (ang. "flow control"), -przechwyci³a znak C-s i nie pozwoli³a mu dotrzeæ do Emacsa. By odzyskaæ -kontrolê nad ekranem, naci¶nij C-q. Dodatkowej pomocy poszukaj w -rozdziale "Spontaneous Entry to Incremental Search" w podrêczniku -Emacsa. - -Je¶li podczas szukania przyrostowego naci¶niesz , to zauwa¿ysz, -¿e w minibuforze znika ostatni znak wpisanego przez ciebie ³añcucha, a -kursor wraca do poprzedniego miejsca. Przypu¶æmy na przyk³ad, ¿e -nacisn±³e¶ k i znalaz³e¶ pierwsze wyst±pienie tej litery. Je¶li teraz -naci¶niesz u, to kursor przesunie siê tu¿ za najbli¿sze litery -ku. Naci¶nij teraz . Spowoduje to skasowanie z wyszukiwanego -³añcucha litery u, a kursor wróci do pierwszego wyst±pienia litery k. - -Je¶li podczas szukania naci¶niesz jaki¶ klawisz w kombinacji z META lub -Ctrl (z nielicznymi wyj±tkami --- znakami, które maj± specjalne -znaczenie podczas szukania, takimi jak C-s i C-r), to szukanie zostanie -przerwane. - -C-s rozpoczyna proces szukania do przodu, czyli ZA bie¿±c± pozycj± -kursora. Je¶li chcesz szukaæ czego¶ po³o¿onego w tek¶cie wcze¶niej, -to naci¶nij C-r. Wszystko, co powiedzieli¶my o poleceniu C-s, stosuje -siê te¿ do C-r, oczywi¶cie w odniesieniu do szukania wstecz. - - -* WIELE OKIEN -------------- - -Jedn± z u¿ytecznych cech Emacsa jest mo¿liwo¶æ wy¶wietlania wiêcej ni¿ -jednego okna na raz. - ->> Przesuñ kursor do tej linii i naci¶nij C-u 0 C-l. - ->> Naci¶nij teraz C-x 2, co podzieli ekran na dwa okna. Obydwa okna - wy¶wietlaj± ten samouczek. Kursor pozostaje w górnym oknie. - ->> Naci¶nij C-M-v by przewin±æ dolne okno. (Je¶li nie masz - klawisza Meta lub Alt, to naci¶nij ESC C-v.) - ->> Naci¶nij C-x o ("o" jak angielskie "other") by przesun±æ kursor do - dolnego okna. U¿yj C-v i M-v w dolnym oknie, by przewin±æ jego - zawarto¶æ. Polecenia, które masz wykonaæ, odczytuj z górnego okna. - ->> Naci¶nij C-x o jeszcze raz tak, by kursor wróci³ do górnego okna. - Kursor w górnym oknie nie zmieni³ po³o¿enia. - -Ka¿de okno pamiêta po³o¿enie swojego kursora, lecz w danej chwili -tylko jedno z okien wy¶wietla kursor. Wszystkie polecenia edycyjne -stosuj± siê do okna, w którym jest kursor. To okno nazywane jest -,,oknem wybranym''. - -Polecenie C-M-v przyda Ci siê, gdy bêdziesz chcia³ edytowaæ tekst w -jednym oknie, a drugiego u¿ywa³ jako punktu odniesienia. Dziêki niemu -kursor mo¿e zawsze znajdowaæ siê w oknie, którego zawarto¶æ edytujesz, a -Ty mo¿esz przesuwaæ drugie okno. - -C-M-v to przyk³ad kombinacji, który uzyskuje siê, wciskaj±c jednocze¶nie -klawisze Ctrl i Meta (Alt). Je¶li masz prawdziwy klawisz META (Alt), to -C-M-v mo¿esz uzyskaæ przytrzymuj±c jednocze¶nie Ctrl oraz META (Alt) i -naciskaj±c v. Nie jest wa¿ne, co zosta³o naci¶niête wcze¶niej, Ctrl czy -META, poniewa¿ obydwa te klawisze dzia³aj± jako modyfikatory znaczenia -znaków. - -Je¶li nie masz klawisza META (Alt) i w jego zastêpstwie u¿ywasz ESC, to -kolejno¶æ naciskania klawiszy ma znaczenie: musisz najpierw nacisn±æ i -pu¶ciæ ESC, po czym nacisn±æ Ctrl-v; kombinacja Ctrl-ESC v nie zadzia³a. -Wynika to z tego, ¿e ESC jest znakiem, a nie modyfikatorem. - ->> Naci¶nij C-x 1 (w górnym oknie), by pozbyæ siê okna dolnego. - -(Je¶li nacisn±³by¶ C-x 1 w dolnym oknie, to górne by znik³o. Mo¿esz -sobie to polecenie t³umaczyæ jako ,,pozostaw tylko jedno okno --- to w -którym w³a¶nie jestem''.) - -Nie musi byæ tak, ¿e obydwa okna pokazuj± ten sam bufor. Je¶li u¿yjesz -C-x C-f, by odwiedziæ jaki¶ plik w jednym z nich, to zawarto¶æ drugiego -siê nie zmieni. Z zasady w ró¿nych oknach mo¿esz niezale¿nie wy¶wietlaæ -ró¿ne pliki. - -Oto inny sposób u¿ywania dwóch okien do wy¶wietlania dwóch ró¿nych -rzeczy: - ->> Naci¶nij C-x 4 C-f i nazwê jednego z Twoich plików. Zakoñcz - wprowadzanie klawiszem . Podany plik pojawi siê w dolnym - oknie razem z kursorem, który tam przeskakuje. - ->> Naci¶nij C-x o, by wróciæ do górnego okna, oraz C-x 1 by usun±æ - dolne okno. - - -* REKURSYWNE POZIOMY EDYCJI ---------------------------- - -Czasami mo¿esz znale¼æ siê w czym¶, co nazywa siê "rekursywnym -poziomem edycji". Mo¿esz to rozpoznaæ po nawiasach kwadratowych w -linii trybu, obejmuj±cych nawiasy okr±g³e zawieraj±ce nazwê g³ównego -trybu edycji. Móg³by¶ na przyk³ad zobaczyæ [(Fundamental)] zamiast -(Fundamental). - -By wyj¶æ z rekursywnego poziomu edycji, naci¶nij ESC ESC ESC. Jest to -ogólnego przeznaczenia polecenie ,,wychodzimy''. Mo¿esz go u¿yæ tak¿e, -by pozbyæ siê nadmiaru okien albo wyj¶æ z minibufora. - ->> Naci¶nij M-x by wej¶æ do minibufora, potem naci¶nij ESC ESC ESC, by - z niego wyj¶æ. - -Aby wyj¶æ z rekursywnego poziomu edycji, nie wystarczy u¿yæ C-g. Dzieje -siê tak dlatego, ¿e klawisz C-g jest u¿ywany do anulowania poleceñ i -argumentów WEWN¡TRZ pojedynczego rekursywnego poziomu edycji. - - -SZUKANIE POMOCY ---------------- - -W tym samouczku dostarczyli¶my tylko tyle informacji, ile jest -niezbêdne, by¶ móg³ zacz±æ u¿ywaæ Emacsa. Emacs jest istn± kopalni± -najró¿niejszych rzeczy, których nie sposób tutaj opisaæ. Bêdziesz -zapewne chcia³ dowiedzieæ siê o Emacsie wiêcej, poniewa¿ posiada on -wiele po¿ytecznych cech, o których na razie nic nie wiesz. Miêdzy innymi -jest w nim zaszyte mnóstwo wewnêtrznej dokumentacji. Dotrzeæ do tej -dokumentacji mo¿esz po naci¶niêciu kombinacji C-h. - -By uzyskaæ pomoc, naci¶nij C-h, a potem znak, który okre¶la jakiego -rodzaju pomocy oczekujesz. Je¶li poczujesz siê NAPRAWDÊ zagubiony, to -napisz C-h?, a Emacs podpowie, jakiego rodzaju pomocy mo¿e Ci -dostarczyæ. Je¶li naci¶niesz C-h, a potem zadecydujesz, ¿e pomoc nie -jest Ci jednak potrzebna, to aby anulowaæ zapocz±tkowane polecenie C-h, -po prostu wci¶nij C-g. - -Najprostsz± pomoc mo¿esz uzyskaæ naciskaj±c C-h c. Naci¶nij C-h a potem -c, po czym kombinacjê klawiszy, której znaczenie chcesz poznaæ; Emacs -wy¶wietli krótki opis polecenia odpowiadaj±cego tej kombinacji. - ->> Naci¶nij C-h c C-p. - -Powinno to przywo³aæ komunikat, o tre¶ci podobnej do - - C-p runs the command previous-line - -W ten sposób mo¿esz uzyskaæ ,,nazwê funkcji'' przypisanej kombinacji -klawiszy. Przydaje siê to podczas pisania kodu w Lispie, w którym -zapisane s± rozszerzenia Emacsa; wystarcza to tak¿e do przypomnienia -Ci, co dane polecenie robi, je¶li widzia³e¶ je ju¿ wcze¶niej, lecz -go nie zapamiêta³e¶. - -Jako dope³nienie polecenia C-h c Emacs dopuszcza te¿ wieloznakowe -kombinacje klawiszy, na przyk³ad C-x C-s albo (je¶li nie masz klawisza -META lub Alt) v. - -By uzyskaæ wiêcej informacji na temat polecenia, naci¶nij C-h k -zamiast C-h c. - ->> Naci¶nij C-h k C-p. - -To polecenie wy¶wietla dokumentacjê na temat danej funkcji oraz jej -nazwê w oknie Emacsa. Gdy skoñczysz ¶ledziæ wynik tego polecenia -naci¶nij C-x 1, by pozbyæ siê tekstu pomocy. Nie musisz tego robiæ od -razu. Mo¿esz wykonaæ pewne operacje w oparciu o tekst pomocy zanim -naci¶niesz C-x 1. - -Oto kilka innych u¿ytecznych wariantów C-h: - - C-h f Opisz funkcje o podanej nazwie. - ->> Napisz C-h f previous-line. Wypisze to na ekranie ca³± - informacje, jak± Emacs ma na temat funkcji, która implementuje - polecenie C-p. - -Podobnie komenda C-h v pokazuje na ekranie dokumentacjê zmiennych, -których warto¶ci mo¿esz zmieniæ, aby dostosowaæ Emacsa do swoich -preferencji. Wpisz nazwê zmiennej, gdy Emacs o ni± poprosi. - - - C-h a Apropos. Wpisz s³owo, a Emacs wypisze listê - wszystkich poleceñ, których nazwa zawiera to s³owo. - Polecenia te mo¿na wywo³ywaæ za pomoc± Meta-x. - Dla niektórych poleceñ Apropos wypisze jedno- lub - dwuznakowe sekwencje, które wywo³uj± te polecenia. - ->> Napisz C-h a file. - -Zobaczysz listê wszystkich poleceñ, -dostêpnych za pomoc± M-x, które maja s³owo "file" w swojej nazwie. -Zauwa¿ysz tam tak¿e polecenia takie, jak C-x C-f oraz C-x C-w, -umieszczone obok nazw poleceñ "find-file" i "write-file". - ->> Napisz C-M-v, aby przewin±æ okno pomocy. Zrób to kilka razy. ->> Napisz C-x 1, aby usun±æ okno pomocy. - - C-h i Czytanie elektronicznych podrêczników (w formacie Info). To - polecenie prze³±czy Ciê do specjalnego bufora o nazwie - *info*, gdzie bêdziesz móg³ przeczytaæ podrêczniki - dotycz±ce pakietów zainstalowanych w Twoim - systemie. Napisz m emacs , aby zapoznaæ siê z - podrêcznikiem Emacsa. Je¿eli nigdy wcze¶niej nie u¿ywa³e¶ - trybu Info, to napisz ?, a Emacs przedstawi Ci mo¿liwo¶ci - tego trybu. Po tym, jak zapoznasz siê z niniejszym krótkim - samouczkiem, w dalszej pracy dostêp do dokumentacji - bêdziesz uzyskiwa³ w³a¶nie za pomoc± Emacs Info. - - -DODATKOWE FUNKCJE ------------------ - -Wiêcej o Emacsie mo¿esz siê nauczyæ czytaj±c jego podrêcznik, w formie -ksi±¿kowej lub on-line w postaci Info (u¿yj menu Help lub naci¶nij F10 -h r). Dwie dodatkowe w³a¶ciwo¶ci, które szczególnie mog± siê przydaæ -to dope³nianie wprowadzanych danych i dired u³atwiaj±ce zarz±dzanie -plikami. - -Dope³nianie pozwala unikn±æ niepotrzebnego wpisywania. Na przyk³ad -je¶li chcesz siê prze³±czyæ do bufora *Messages*, mo¿esz nacisn±æ C-x -b *M a Emacs dope³ni dalsz± czê¶æ nazwy za Ciebie na tyle, na ile -bêdzie w stanie ustaliæ na podstawie tego, co do tej pory wpisa³e¶. Dope³nianie -jest opisane w Info w podrêczniku Emacsa w czê¶ci zatytu³owanej -"Dop³nianie" (ang. Completion). - -Dired umo¿liwia Ci zrobienie wykazu plików w danym katalogu (dodatkowo -w podkatalogach), przemieszczanie siê wewn±trz tej listy, odwiedzanie -plików, zmienianie nazw, usuwanie i inne operacje na plikach. Dired -jest opisane w Info w podrêczniku Emacsa w czê¶ci zatytu³owanej -"Dired". - -Podrêcznik dodatkowo opisuje wiele innych w³a¶ciwo¶ci Emacsa. - - -* KIEROWANIE KURSOREM Z X TERMINALA (akapit dodany przez autorów wersji polskiej) ------------------------------------ - -Je¶li pracujesz na terminalu graficznym, to do kierowania kursorem -prawdopodobnie ³atwiej Ci bêdzie u¿ywaæ klawiszy strza³ek po prawej -stronie klawiatury. Klawisze strza³ek: w lewo, w prawo, w górê i w dó³ -dzia³aj± zgodnie z oczekiwaniem; odpowiadaj± one dok³adnie C-b, C-f, C-p -i C-n, ale s± ³atwiejsze do zapamiêtania. Mo¿esz tak¿e u¿ywaæ C-lewo i -C-prawo, by przesuwaæ siê o s³owa, oraz C-góra i C-dó³, by przesuwaæ siê -o bloki (np. akapity, je¶li edytujesz tekst). Je¶li masz klawisze -oznaczone Home (lub Begin) oraz End, to przenios± Ciê one na pocz±tek i, -odpowiednio, na koniec linii, a C-Home i C-End na pocz±tek i koniec -pliku. Je¶li na Twojej klawiaturze s± klawisze PgUp i PgDn, to mo¿esz -ich u¿yæ do przesuwania siê o jeden ekran, tak jak M-v i C-v. - -Wszystkie te polecenia akceptuj± argument liczbowy, tak jak to -opisano powy¿ej. Wpisanie argumentu mo¿esz sobie upro¶ciæ: -naci¶nij i trzymaj CONTROL lub META i wpisz liczbê. Na -przyk³ad, aby przesun±æ kursor o 12 s³ów w prawo, naci¶nij C-1 C-2 -C-prawo. Zwróæ uwagê, ¿e jest to ³atwe do wpisania, poniewa¿ nie -musisz puszczaæ klawisza CONTROL podczas wpisywania cyfr. - - -* U¯YWANIE MENU (akapit dodany przez autorów wersji polskiej) ---------------- - -Je¶li pracujesz na X-terminalu, to u góry okna Emacsa powiniene¶ zauwa¿yæ -pasek z menu. Tego menu mo¿esz u¿ywaæ, by wywo³ywaæ najczê¶ciej -potrzebne polecenia Emacsa, takie jak "find file". Na pocz±tku bêdziesz -s±dzi³, ¿e jest to ³atwiejsze ni¿ u¿ywanie klawiatury, poniewa¿ nie -musisz siê na pamiêæ uczyæ kombinacji klawiszy, które uruchamiaj± -poszczególne polecenia. Gdy ju¿ jednak poznasz Emacsa, to zaczniesz -sobie te kombinacje przyswajaæ --- dla wygody przy pozycjach menu -pokazywane s± odpowiadaj±ce im kombinacje klawiszy. - -Zwróæ uwagê, ¿e niektóre pozycje wystêpuj±ce w menu nie maj± -odpowiedników klawiszowych. Na przyk³ad pozycja "Buffers" powoduje -wy¶wietlenie listy wszystkich dostêpnych buforów. Do ka¿dego z nich -mo¿esz siê prze³±czyæ, wybieraj±c jego nazwê, wy¶wietlon± pod pozycj± -Buffers. - - -PODSUMOWANIE ------------- - -Pamiêtaj, ¿e by wyj¶æ z Emacsa na sta³e, trzeba wydaæ polecenie C-x C-c. -By wyj¶æ do pow³oki na chwilê tak, by jeszcze Do Emacsa wróciæ, trzeba -u¿yæ C-z. (To nie dzia³a pod X-Windows, poniewa¿ tam nie ma prawdziwego -konceptu przej¶cia na chwilê do pow³oki. Zamiast tego C-z ,,ikonizuje'' -okno Emacsa.) - -Ten samouczek by³ pisany tak, by wszyscy nowi u¿ytkownicy mogli go -zrozumieæ. Je¶li co¶ pozostawi³ niejasnym, nie sied¼ cicho i nie -obwiniaj siebie, tylko daj nam znaæ! - - -KOPIOWANIE ----------- - -Niniejszy samouczek jest potomkiem w d³ugiej linii samouczków -Emacsa, która rozpoczyna siê od tego, który zosta³ napisany przez -Stuarta Cracrafta dla oryginalnego Emacsa. Zosta³ on zmodyfikowany we -wrze¶niu 1994 przez Bena Winga, który zaktualizowa³ go w celu uwzglêdnienia -pracy pod X-Windows. - -Autorem pierwszego t³umaczenia na jêzyk polski by³ Remek Trzaska -, a pomaga³ mu Ryszard Kubiak -. Tamto t³umaczenie zosta³o uaktualnione dla -wersji GNU Emacs 21 przez Beatê Wierzcho³owsk± -z pomoc± Ryszarda Kubiaka i Janusza S. Bienia . - -Ta wersja samouczka, podobnie jak GNU Emacs, jest chroniona prawem -autorskim, ale wolno j± kopiowaæ pod nastêpuj±cymi warunkami: - -Copyright (C) 1985, 1994, 2001, 2002, 2003, 2004, - 2005, 2006, 2007 Free Software Foundation, Inc. - -Zezwala siê na wykonywanie lub rozpowszechnianie -wiernych kopii tego dokumentu w otrzymanej formie, na dowolnym -no¶niku, pod warunkiem zachowania informacji o -prawach autorskich i niniejszym zezwoleniu oraz pod -warunkiem, ¿e dystrybutor udzieli odbiorcy pozwolenia na -dalsze rozpowszechnianie zgodnie z niniejszym zezwoleniem. - - -Zezwala siê równie¿ na rozpowszechnianie na warunkach podanych -powy¿ej zmodyfikowanych wersji tego dokumentu lub jego czê¶ci, -pod warunkiem, ¿e zostan± wyra¼nie uwidocznione -informacje o tym, kto dokona³ modyfikacji jako ostatni. - - -Warunki kopiowania samego Emacsa s± bardziej skomplikowane, ale zgodne -z t± ide±. Proszê, przeczytaj plik COPYING, po czym rozdaj swoim -znajomym kopie Emacsa. Pomó¿ têpiæ obstrukcjonizm w informatyce, -u¿ywaj±c, tworz±c i dziel±c siê oprogramowaniem swobodnym. - -;;; Local Variables: -;;; mode: fundamental -;;; coding: latin-2 -;;; sentence-end-double-space: nil -;;; End: - -;;; arch-tag: 6c6b7445-4cd5-44ca-a101-7f4697b92f60 -- 2.30.2